Spring naar content

Het belang van bewegen voor ouderen in zorginstellingen

Ouderen die in een zorginstelling wonen, bewegen veel te weinig. Zij brengen het grootste deel van hun dag zittend door. Daarbij bewegen ze minder en op een lagere intensiteit dan leeftijdsgenoten die nog thuis wonen[1]. Dat is jammer, want bewegen is juist goed voor de gezondheid en kan voor de kwaliteit van leven veel opleveren. In dit artikel lees je meer over de voordelen van bewegen en hoe je beweegmomentjes kan toepassen om ouderen in beweging te krijgen.

Het aantal 65-plussers in Nederland groeit tussen 2021 en 2040 van 2,6 miljoen naar 4,8 miljoen[2]. De leeftijdsopbouw van de bevolking verandert en het aandeel oudere leeftijdsgroepen wordt groter. Hierdoor neemt de gemiddelde leeftijd van de bevolking toe. In 2021 is 20% van de bevolking 65 jaar of ouder[3]. Naar verwachting ligt dat percentage in 2040 op 25%.

Bewegingsarmoede in zorginstellingen

In 2018 maakten 198.400 ouderen gebruik van de Wet langdurige zorg (Wlz). De meeste Wlz-cliënten wonen in een zorginstelling met verblijf[4]. Deze ouderen krijgen alle begeleiding en zorg die zij nodig hebben en kunnen niet meer zelfstandig thuis wonen. Bewegen is belangrijk, alleen gebeurt dit niet genoeg. Uit onderzoek blijkt dat meer dan 90% van de ouderen in zorginstellingen lichamelijk inactief is[5]. Inactiviteit heeft negatieve gevolgen voor de gezondheid, zoals hart- en vaatziekten, osteoporose en cognitieve achteruitgang. Ook is er een verhoogd risico op valincidenten, depressie en eerder overlijden. 

De voordelen van bewegen

Bewegen heeft in het algemeen veel voordelen, maar is vooral bij ouderen die in zorginstellingen verblijven goed voor de gezondheid en de kwaliteit van leven. Regelmatig bewegen draagt onder andere bij aan:

  • een groter uithoudingsvermogen;
  • betere coördinatie en meer spierkracht;
  • beter en langer slapen;
  • kwaliteit van leven; 
  • het fit houden van de hersenen 
  • het zelfstandig uitvoeren van dagelijkse levensverrichtingen (adl).

Lees meer over de voordelen van bewegen voor ouderen in het artikel Waarom is voldoende bewegen belangrijk voor 65-plussers?.

Beweegmomentjes tijdens de dag

De beweegrichtlijnen geven aan hoeveel beweging nodig is voor een goede gezondheid, van jong tot oud. Voor ouderen is dat:

  • minstens 150 minuten per week matig intensief bewegen;
  • minstens twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten;
  • aangevuld met balansoefeningen.

Deze richtlijn is voor ouderen in zorginstellingen wat hoog gegrepen. Voor hen is het advies om kleine en korte beweegmomentjes in te passen tijdens de dag. Beweging zit hem ook in kleine dingen. Het is niet nodig om direct een activiteit te doen of een half uur aaneengesloten bewegen. Wanneer je het bewegen op verschillende momenten inpast, kun je de totale hoeveelheid bewegen over de dag flink verhogen. Lees meer over beweegmomentjes in de tool Bewegen en dementie, waar je ook verschillende beweegmodules kunt vinden. Zo kun jij als verzorger of begeleider een beweegprogramma samenstellen dat past bij jouw deelnemers.

Bewegen met dementie

Voor mensen met dementie zijn er ook activiteiten die je kunt implementeren. Benieuwd welke activiteiten dat zijn? Lees dan het artikel Activiteiten voor mensen met dementie.

Zo lang mogelijk zelf

Het is belangrijk dat ouderen de algemene dagelijkse levensverrichtingen (adl) zo lang mogelijk zelf blijven uitvoeren. Deze verrichtingen kunnen ook gezien worden als bewegen. Denk bijvoorbeeld aan wassen en afdrogen tijdens en na het douchen, het opscheppen van je eigen eten of roeren in de pan. Wanneer ouderen meer zorg ontvangen, krijgen ze vaak onnodig veel hulp voor taken die ze zelf nog kunnen uitvoeren. Hierdoor beweegt deze groep minder dan ze zou kunnen, terwijl in de huidige zorgtransitie van ouderen wordt verwacht dat ze langer zelfstandig thuis blijven wonen.

Kauwen is ook bewegen

Video met uitleg waarom vanillevla onze hersenen vernietigt.

Kauwen is ook een vorm van bewegen. Uit onderzoek blijkt dat het heel goed is voor het geheugen en de stemming van ouderen. Een goed gebit is noodzakelijk om te kunnen kauwen, maar vooral bij mensen met dementie is dat niet vanzelfsprekend. Voor deze groep kan goede mondzorg lastig zijn. Hun gebit wordt dan zó slecht dat ze niet meer kunnen kauwen en alleen nog maar vla en pap kunnen eten. Dat dit niet goed voor de hersenen is, legt Erik Scherder, hoogleraar klinische neuropsychologie, uit in deze video.

Lees meer

Bronnen

  1. Van Alphen HJM, Volkers KM, Blankevoort CG, Scherder EJA, Hortobágyi T, van Heuvelen MJG. Older Adults with Dementia Are Sedentary for Most of the Day. PLoS One; 2016.
  2. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Kernprognose 2019-2060: 19 miljoen inwoners in 2039. Beschikbaar op: https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2019/51/kernprognose-2019-2060-19-miljoen-inwoners-in-2039. Geraadpleegd op 7 september 2023.
  3. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dashboard Bevolking – Leeftijd: Ouderen. Beschikbaar op: https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/leeftijd/ouderen. Geraadpleegd op 7 september 2023.
  4. CBS. CBS: Langdurige zorg vaker thuis. Monitor Langdurige Zorg; 2019 Dec 11. Beschikbaar op: https://www.monitorlangdurigezorg.nl/publicaties/mlz-publicaties/2019/12/11/cbs-langdurige-zorg-vaker-thuis. Geraadpleegd op 7 september 2023. 
  5. Leyden Academy on Vitality and Ageing. Onderzoek: Bewegen in de Zorginstelling. (2018). Beschikbaar op: https://www.leydenacademy.nl/wp-content/uploads/2019/07/2.-Onderzoek-Bewegen-in-de-zorginstelling.pdf. Geraadpleegd op 7 september 2023.